ەسەنعالي راۋشانوۆ: «ەشتەڭە ەتپەيدى، ول اقىن عوي...» - كەرۋەن تورابى

ەسەنعالي راۋشانوۆ: «ەشتەڭە ەتپەيدى، ول اقىن عوي...»

قازاقتىڭ كورنەكتى اقىنى ەسەنعالي راۋشانوۆتىڭ رەسپۋبليكالىق بۇقارالىق احبارات قۇرالدارىنىڭ بەتتەرىنە بەرگەن سۇحباتتارىندا ايتقان ادەبيەت، ونەر، ءومىر تۋرالى ويلارىن جاريالاۋدى ءجون كوردىك.

♦... «ەشتەڭە ەتپەيدى، ول اقىن عوي». وسى تىركەستەگى «اقىننىڭ» ورنىنا «ينجەنەر»، «زووتەحنيك»، «پەداگوگ»، «فيلوسوف» دەگەن كاسىبي اتاۋلاردى سالىپ وقىپ كورىڭىزشى، سىزگە قايدام، مەنىڭشە جاراسپايتىن سەكىلدى.

♦... اقىندار جۇرتتىڭ ءبارى قاتەلەسپەۋگە كوشكەن كەزەڭدەردە قاتەلەسىپ جۇرەتىن حالىق. جۇرتتىڭ ءبارى جاڭىلىس باسپاۋعا تىرىساتىن مەزگىلدەردە ءوزى بارىپ وتقا ۇرىنىپ جۇرەتىن ەل. سوندىقتان بولار، ەسكىشە ايتساق «شارق جەرياتىندا» (شىعىس پوەزياسىندا) اقىنداردىڭ ءبارى– دەرلىك وزدەرىن جىندى كوبەلەك– ءپارۋاناعا تەڭەگەن.

♦... قاي كەزدە دە پوەزيانىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى– قوعامدىق ويدىڭ قوزعاۋشى كۇشى بولۋ.

♦پوەزيادا جاڭالىق جوق. سەن قولتاڭبا تۋرالى ايتىپ وتىرسىڭ، قولتاڭبا قايدان بولادى، جاڭالىقتىڭ ءوزى جوق! ءوزى بولمايتىن سەبەبى، ءبىز ولاردى سالعاننان ماقتادىق. «قانداي كەرەمەت، نە دەگەن عاجاپ!» دەپ، سايتتان سايت قويماي، گازەتتەن گازەت قويماي، ماقتاۋمەن بولدىق. ەشقايسىسى سىنالعان جوق. ناتيجەسىندە، ادەبي ولىمگە پارا-پار جاعدايعا تاپ كەلىپ وتىرمىز. مەن پەسسيميست ەمەسپىن، ءبىراق، ادەبيەتتىڭ قازىرگى احۋالى وپتيميستىك ويعا جەتەلەمەيدى.

♦مەن وزىمنەن بۇرىنعىلاردى كوپ وقىدىم. جاقسى كورەتىنىم دە سودان. بىردە تۇماعاڭ «قالاي ويلايسىڭ، مەن ولگەن سوڭ مىنا مۇقاش اعاڭا (مۇقاعاليدى ايتادى) قويعانداي ماعان دا ەسكەرتكىش قويا ما؟»  دەپ سۇرادى. توبەمنەن مۇزداي سۋ قۇيىپ جىىەرگەندەي بولدى. «ءسىز ولمەيسىز!» دەدىم تۋرا قۇدايدىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى سەكىلدى. سول جولى «ءاي، شىراعىم-اي، ونداي سوزگە سەنەتىن كەزدەن مەن ءوتىپ كەتتىم عوي، قويماسا قويماسىن، تەك داۋرەندى قورلاماسا ەكەن ءبۇيتىپ...» دەپ جالعىز  ۇلىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن قورقىپ، كوزى جاساۋراعان قايران اعامنىڭ كوڭىلىن كوتەرەيىن دەپ، ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ ءبىر اڭگىمەسىن ايتىپ بەردىم.

♦مەن گازەت، TV، سپورت جانە ماسا مەن ەسەكتىڭ نەگە كەرەگى بارىنا تۇسىنبەيمىن

♦دۇنيەدە ەڭ جامان ادامدار- ادەبيەتكە قاتىسى بار ادامدار. وسەك تە، وتىرىك تە، ابىرويسىزدىق تا، نىساپسىزدىق تا سولاردا. ادەبيەتكە كەلۋ دەگەن– و باستا ءبىر الباستى كۇيەۋگە ءتيىپ، سودان قۇتىلا الماي جۇرگەن ايەلدىڭ كۇيى سياقتى.

♦ينتەللەكتۋالدى پوەزيا دەگەن پوەزيانىڭ سۇيكىمدىسى ەمەس. ارى-بەرىدەن سوڭ، ول سكۋچنايا پوەزيا. ەكىنىڭ ءبىرى وقي المايدى. شاحانوۆتى وقىرمانى، دۇرىسى تىڭدارمانى كوپ اقىن دەدىك قوي. ال بۇل وقىرمانى ەڭ از، تىڭدارمانى ودان دا از پوەزيا. ءبىراق، ول– پوەزيا!..

♦ولەڭ دەگەن 30 عا دەيىن جازىلادى. سوسىن سيرەكسيدى. جاس كەزدە جازعان جاقسى. ودان دا ماڭىزدىسى– جاس كەزدە وقىعان ءجون. «از جازدىم» دەپ ەمەس، «از وقىدىم» دەپ وكىنۋ كەرەك.

♦ءاسىلى، ادام شاماسى كەلەتىن، ورەسى جەتەتىن ىسپەن اينالىسۋى كەرەك. ولەڭدە بۇگىنگى پروزاداعىداي، بۇگىنگى جۋرناليستيكاداعىداي، نە زاماناۋي ادەبيەتتانۋداعىداي ورتا تۇس دەگەن بولمايدى. ولەڭ نە بار، نە جوق. وسى ەكەۋىنىڭ بىرەۋى.

♦ورتا تۋرالى ويلانبايمىن. سەبەبى، بىرىنشىدەن، ول ورتانىڭ ماعان كەرەگى جوق. ورتاعا مەنىڭ دە قاجەتىم شامالى بولۋى كەرەك. سوندىقتان ورتا دەگەن نارسەدەن  شەت قالدىم. مەن وزىمە كەرەك الەمدى ءوزىم قييۋلاستىرىپ  جاساپ العان اداممىن. قولدان جاسادىم. سانالى تۇردە. ءومىرىمنىڭ اياعىنا دەيىن وقيتۇعىن كىتاپتارىم دا وزىمە ايان. ولار مەندە بار. باسقا ورتانىڭ  نەگە كەرەگى بار؟

♦اقىنداردىڭ قولتاڭباسى دەگەنگە قايتا ورالساق. وتكەندە گۇلنار سالىقبايەۆاعا «جازۋشى» باسپاسىنىڭ «جىلدىڭ ۇزدىك اقىنى» دەگەن سيلىعىن بەرگىزدىم. سول جەردە دە ايتتىم، تاعى قايتالاپ ايتايىن، مىڭ-سان ولەڭدى ارالاستىرىپ، قوپارىستىرىپ جىبەرىپ، ىشىنەن سۋىرىپ العان ۋاقىتتا دا گۇلناردىڭ ولەڭىن تانۋعا بولادى. سول سياقتى سونشا ولەڭنىڭ ىشىنەن تەمىرحاننىڭ، سەرىك اقسۇڭقارۇلىنىڭ، جاركەن بودەشتىڭ نەمەسە امانحان ءالىمنىڭ، تىنىشتىقبەك پەن ۇلىقبەكتىڭ ولەڭىن جاڭىلىسپاي تاۋىپ الۋعا بولادى. ال كەيىنگى جاستار ينكۋباتوردان شىققان سياقتى. ءبارىنىڭ ولەڭى جاقسى. ءبىراق، كەرەمەت ەمەس. سوندىقتان مەن ولاردى اقىندار دەپ ەمەس، وقىرماندار  رەتىندە باعالاۋعا بەيىممىن. نە، وقىرمان بولۋ جامان با؟

قاينار: يىنتەرنەتتەن | رەداكتور: سارماي | كورىلىم : 130 رەت

  • نازارلارىڭىز بىزدە بولسىن

ءسىز قىزىعاتىن مازمۇندار


جۇڭگو جىلجىمالى حابارلاسۋ سەرىكتەستىگى

تەكشەمىزگە قوسىلىڭىز